Ông nội cho chú út 1 căn nhà và 2 mảnh đất, trong khi bố tôi là con cùng cha khác mẹ lại chẳng được một chút gì. Ngày ông mất bố tôi đến thắp hương cho ông thì chút út n//ém cho cái ba lô cũ: “Bố cho anh đấy” rồi cười lớn. Bố tôi lẳng lặng ôm cái balo về, tối mở ra thì cả nhà haihung khi thấy…
Năm chú út lấy vợ, ông nội cắt một mảnh đất mặt đường và xây tặng chú căn nhà hai tầng khang trang nhất vùng, kèm theo hai mảnh đất vườn màu mỡ. Trong khi đó, gia đình tôi bốn miệng ăn vẫn chen chúc trong căn nhà lá lụp xụp ven đê, mỗi mùa mưa về là cả nhà lại thức trắng đêm để hứng nước dột.
Ông nội giàu có, sở hữu căn biệt thự 5 tầng nguy nga nhất phố huyện, nhưng chưa bao giờ ông bước chân qua cửa nhà tôi. Ngày chị em tôi thiếu tiền đóng học, mẹ đánh bạo sang hỏi vay, ông chỉ lạnh lùng bảo: “Tiền tao để lo cho tương lai của chú út, tụi mày tự làm tự ăn”.
Nghèo khó là thế, nhưng bố tôi chưa bao giờ một lời oán trách. Ông vốn tính lầm lì, chỉ biết làm lụng. Bố có cái nghề chài lưới trên sông. Mỗi lần may mắn kéo được con cá trắm to hay con cá lăng quý, mẹ mừng rỡ bảo: “Cái này mang ra chợ bán cũng đủ tiền gạo cho mấy đứ/a nh/ỏ cả tuần, anh để em mang đi nha”. Nhưng bố nhất định không chịu. Ông lặng lẽ làm sạch cá, gói ghém cẩn thận rồi đạp chiếc xe cà tàng mang sang biếu nội. Đáp lại lòng thành của bố, chưa bao giờ nội mời bố lấy một chén trà tử tế.
Mùa đông năm nay lạnh hơn mọi năm, ông nội đổ bệ//nh rồi qua đời đột ngột. Ngày ta/ng lễ, nhà chú út thuê dàn kèn trống rình rang, người xe tấp nập. Gia đình tôi chỉ lặng lẽ lo việc hậu cần, ai sai gì làm nấy, không một lời tranh giành.
Ngày mãn ta/ng, khi con cháu tề tựu đông đủ để nghe về phân chia tài sản, chú út hất hàm nhìn bố tôi – lúc này vẫn mặc bộ quần áo lao động sờn cũ, đứng nép mình ở góc sân. Chú cười lớn, một điệu cười đầy vẻ đắc thắng và khi/nh m/iệt:
“À, suýt nữa thì em quên. Lúc lâm chung bố có dặn lại, anh cả tuy chẳng giúp được gì cho dòng tộc nhưng cũng là m/áu m/ủ. Đây, bố cho anh cái này làm kỷ niệm!”Nói rồi, chú v/ứt cái ba lô vải cũ rích, sờn rách và bám đầy bụi bặm xuống nền gạch, ngay sát chân bố. Đám con cháu nhà chú út cười rộ lên: “Đấy, ông công bằng thế còn gì, đúng là người nào đồ nấy!”… Bố tôi chẳng nói nửa lời, cúi xuống nhặt cái ba lô cũ, ôm chặt vào lòng như ôm một báu vật rồi lẳng lặng dắt xe ra về.
…Tối hôm ấy, trong căn nhà lá gió lùa hun hút, bố tôi đặt cái ba lô cũ lên bàn. Mẹ vừa vá áo cho em tôi vừa thở dài:
“Thôi mình ạ… coi như có cái kỷ niệm, đừng buồn.”
Bố không nói gì. Ông mở khóa kéo đã gỉ sét.
Bên trong không phải quần áo cũ như mọi người nghĩ, mà là một xấp sổ đỏ, gói trong túi nilon đã ngả vàng, kèm theo một lá thư viết tay run rẩy.
Cả nhà chết lặng.
Trong thư, ông nội viết:
“Tao nợ mẹ con mày một đời.
Những gì tao cho chú út là để trả nghĩa nuôi tao lúc già.
Còn chỗ này, tao để cho mày – người tao mang ơn nhưng không dám nhìn mặt.”
Những cuốn sổ đỏ ấy là mảnh đất bãi ven sông, khi xưa chẳng ai thèm ngó. Nhưng mấy năm gần đây, nhà nước quy hoạch, mở đường, giá đất tăng gấp hàng chục lần.
Tổng giá trị… còn hơn cả căn nhà mặt phố của chú út.
Hóa ra, ông nội không cho bố tôi vì ghét.
Mà vì xấu hổ.
Vài tháng sau, khi chú út hay tin, mặt tái mét, vội vàng mang quà cáp sang “thăm anh”.
Bố tôi vẫn lầm lì như cũ, chỉ rót chén nước chè nhạt, nói một câu duy nhất:
“Của ai, trời cho người ấy giữ. Anh em với nhau, đừng vì tiền mà mất phúc.”
Từ đó, nhà tôi sửa lại mái, các con được đi học đàng hoàng.
Còn chú út, dù ở nhà cao cửa rộng, cả đời không còn ngủ yên.
👉 Có những thứ, ông trời không cho sớm,
nhưng khi đã cho… thì đủ để người ta ngẩng đầu cả một đời.
